Geschiedenis van Zuid-Holland

Vroegste bewoning

De delta van Rijn en Maas was al duizenden jaren voor Christus bewoond. Archeologische vondsten tonen aan dat Neolithische bewoners hier leefden op zandige rivieroeverwallen, omringd door uitgestrekte veengebieden. De Romeinen vestigden zich langs de Rijn — de noordgrens van hun Rijk liep precies door het huidige Zuid-Holland. Langs de rivier bouwden zij forten (castellums) bij onder andere Alphen aan den Rijn en Leiden (Lugdunum Batavorum).

Middeleeuwen — de opkomst van Holland

Na de Romeinse tijd groeiden de graven van Holland uit tot de machtigste heersers in de regio. Dordrecht, de oudste stad van Holland (stadsrechten 1220), was lange tijd de rijkste en machtigste stad van de provincie, dankzij haar monopolie op de Rijnhandel. Den Haag ontwikkelde zich als residentie van de graven van Holland in de 13e eeuw — het Binnenhof dateert uit die periode. Delft (stadsrechten 1246), Leiden (1266) en Gouda (1272) groeiden elk op hun eigen manier uit tot bloeiende handelssteden.

Gouden Eeuw (17e eeuw)

In de 17e eeuw was Zuid-Holland het centrum van de Republiek der Zeven Provinciën. Leiden was na Amsterdam de grootste stad van Nederland, beroemd om haar textielnijverheid en de universiteit — opgericht in 1575 als beloning voor het heldhaftig doorstaan van het Spaanse beleg. Delft was de thuisstad van Johannes Vermeer en het centrum van de beroemde Delfts blauwe aardewerkindustrie. Gouda was wereldberoemd om haar kaas, kaarsen en pijpen.

Rotterdam groeide intussen gestaag als doorvoerhaven voor de Rijnhandel, maar was in de 17e eeuw nog een bescheiden stad vergeleken met Amsterdam en Leiden. Dat zou radicaal veranderen in de eeuwen die volgden.

19e en 20e eeuw — Rotterdam rijst op

De opening van de Nieuwe Waterweg in 1872 verbond Rotterdam rechtstreeks met de Noordzee en maakte de stad tot de grootste haven van Europa. Immigranten en arbeiders stroomden toe, de stad groeide explosief. Op 14 mei 1940 werd het historische centrum van Rotterdam volledig verwoest door het Duitse bombardement — een traumatische ervaring die de stad echter ook de kans gaf zichzelf opnieuw uit te vinden als moderne, avant-gardistische stad.

Zuid-Holland vandaag

Zuid-Holland is vandaag de economische motor van Nederland. De haven van Rotterdam verwerkt jaarlijks meer dan 450 miljoen ton goederen. Den Haag huisvest niet alleen de Nederlandse regering maar ook tal van internationale organisaties, waaronder het Internationaal Gerechtshof. De Greenport Westland is het centrum van de Nederlandse tuinbouwsector. En de historische binnensteden van Leiden, Delft en Gouda trekken miljoenen toeristen per jaar.