Valkenburg aan de Geul is een unieke stad in het Nederlandse landschap: de enige stad in Nederland die écht op een heuvel ligt, met een kasteelruïne die de stad domineert en een ondergrondse wereld van mergelgrotten die al eeuwenlang de verbeelding prikkelt. Het is het meest toeristische stadje van Limburg — elk jaar trekken de verlichte grotten, de kasteelruïne en de gezellige centrum honderdduizenden bezoekers.
In december verandert Valkenburg in een sprookje: de Kerstmarkt in de mergelgrotten, de enige ondergrondse kerstmarkt ter wereld, trekt meer bezoekers dan het stadje inwoners heeft. Valkenburg is klein van schaal maar groot van ervaring.
Snelle feiten
| Provincie | Limburg |
|---|---|
| Inwoners | ca. 17.000 (2024) |
| Stadsrechten | 1041 — een van de oudste van Nederland |
| Bekendste kenmerk | Kasteelruïne, mergelgrotten, Kerstmarkt in de grotten, Fluweelengrot, Geuldal |
Geschiedenis van Valkenburg
Het kasteel
Valkenburg ontving al in 1041 stadsrechten — het is daarmee een van de oudste steden van Nederland. Het kasteel van Valkenburg, gebouwd op een steile mergelrots boven de stad, was een van de sterkste vestingen van de Nederlanden. In 1672, het Rampjaar, werd het kasteel op bevel van de Staten-Generaal gedeeltelijk gesloopt om te voorkomen dat het door de Fransen als basis zou worden gebruikt. De indrukwekkende ruïne die overbleef domineert nog altijd het stadssilhouet.
Mergelgrotten
Onder Valkenburg en omgeving bevindt zich een uitgebreid netwerk van mergelgrotten — tunnels en gangen gegraven in de zachte mergelkalksteen. Al sinds de Middeleeuwen werd mergel gewonnen als bouwmateriaal. In de Tweede Wereldoorlog dienden de grotten als schuilplaats. Vandaag zijn de Fluweelengrot, de Gemeentegrot en de Steenkoolmijn populaire attracties die de unieke ondergrondse wereld van Zuid-Limburg onthullen.
Kerstmarkt in de grotten
Elk jaar in november en december wordt in de mergelgrotten de enige ondergrondse kerstmarkt ter wereld gehouden. De sfeer van de verlichte grotten, de geuren van glühwein en oliebollen en de middeleeuwse sfeer maken deze kerstmarkt tot een unieke belevenis. De markt trekt jaarlijks meer dan 200.000 bezoekers.
Valkenburg vandaag
Valkenburg is het toeristisch hart van Zuid-Limburg. Het Geuldal, de kastelenwandeling, de wielerwedstrijden (Amstel Gold Race passeert hier) en de grotten maken van Valkenburg een bestemming voor elk seizoen.
Familienamen uit Valkenburg
| Naam | Betekenis/herkomst |
|---|---|
| Van Valkenburg | Afkomstig uit Valkenburg — ook een oud adellijk geslacht |
| Van den Berg | Topografisch; Valkenburg ligt letterlijk op een berg |
| Mergel | Verbonden aan de mergelgrotten van Valkenburg |
| Kasteel | Verbonden aan het kasteel van Valkenburg |
Cadeaus & souvenirs
De kasteelruïne als poster of mok — hét cadeau voor liefhebbers van Limburg:
Of bijvoorbeeld met de vlag van Valkenburg:
