Geschiedenis van Gelderland

Nijmegen — de oudste stad van Nederland

Gelderland herbergt Nijmegen — de oudste stad van Nederland. Al in de 1e eeuw voor Christus vestigden de Romeinen hier een militaire post op de Valkhof, de heuvel boven de Waal. Het Romeinse Noviomagus groeide uit tot een belangrijke stad aan de Rijn-grens. Keizer Trajanus verleende Nijmegen het recht zich ‘stad’ te noemen — de eerste officiële stad van de Nederlanden.

Hertogdom Gelre

In de Middeleeuwen was Gelderland een machtig en zelfstandig hertogdom. De graven en later hertogen van Gelre — de Gelderse Leeuw als symbool — streden eeuwenlang om onafhankelijkheid tegenover Brabant, Utrecht en de Habsburgers. Pas in 1543, onder Karel V, werd Gelderland definitief ingelijfd bij de Habsburgse Nederlanden. Die Gelderse trotse onafhankelijkheid leeft nog altijd door in de provinciale identiteit.

Hanzesteden langs de IJssel

De steden langs de IJssel — Zutphen, Doesburg, Doetinchem — waren in de Middeleeuwen bloeiende Hanzesteden. Zutphen, met haar prachtig bewaard historisch centrum, behoorde tot de rijkste handelssteden van de Republiek. De handel in wijn, hout en graan langs de IJssel maakte deze steden groot. De middeleeuwse stadskernen zijn grotendeels intact bewaard.

De Veluwe

De Veluwe — het uitgestrekte heide- en bosgebied in het hart van Gelderland — is het grootste aaneengesloten natuurgebied van Nederland. In de late 19e en vroege 20e eeuw werd de Veluwe ontdekt als recreatiegebied door de Amsterdamse en Haagse elite. Rijke families bouwden landgoederen en villa’s. Het echtpaar Kröller-Müller stichtte er hun beroemde collectie moderne kunst, nu te zien in het Kröller-Müller Museum — het op één na grootste Van Gogh-museum ter wereld.

Slag om Arnhem (1944)

In september 1944 vond bij Arnhem en Oosterbeek een van de grootste luchtlandingsoperaties van de Tweede Wereldoorlog plaats: Operatie Market Garden. Britse parachutisten probeerden de brug over de Rijn bij Arnhem te veroveren — maar ‘A Bridge Too Far’. De slag kostte duizenden levens en verwoestte grote delen van Arnhem en de Betuwe. Het Airborne Museum Hartenstein in Oosterbeek en de jaarlijkse herdenking houden de herinnering levend.

Gelderland vandaag

Gelderland is de grootste provincie van Nederland en een van de meest gevarieerde. De Veluwe, de fruitgaarden van de Betuwe, de historische rivierensteden en de koningssteden Apeldoorn en Soestdijk maken de provincie tot een toeristische magneet. De Vierdaagse van Nijmegen — de grootste wandelvierdaagse ter wereld — trekt elk jaar meer dan 40.000 deelnemers.