Nijmegen is de oudste stad van Nederland en is meer dan 2.000 jaar onafgebroken bewoond. De stad aan de Waal heeft een geschiedenis die begint bij de Romeinen, loopt via Karel de Grote en de Middeleeuwen naar de verwoesting van de Tweede Wereldoorlog en eindigt bij een bruisende universiteitsstad die elk jaar de wereld trekt voor de Vierdaagse van Nijmegen.
Nijmegen is ook een stad van paradoxen: oud en jong tegelijk, door haar ligging aan de Waal verbonden met de grote rivieren van Europa, maar tegelijk een compacte, overzichtelijke stad waar studenten en oudbewoners naast elkaar leven. Het Valkhof, de heuvel met resten van een Karolingisch paleis en een Romaanse kapel, kijkt uit over de Waal en herinnert aan de glorietijd van de stad als keizerlijke residentie.
Snelle feiten
| Provincie | Gelderland |
|---|---|
| Inwoners | ca. 179.000 (2024) |
| Stadsrechten | Ca. 1e eeuw v.Chr. — Romeinse stadsstatus; middeleeuwse stadsrechten 1230 |
| Bekendste kenmerk | Oudste stad NL, Vierdaagse, Valkhof, Radboud Universiteit, Waalstrand |
| Wapen | Gouden adelaar op rood — het keizerlijke wapen van Nijmegen |
Geschiedenis van Nijmegen
Romeins Noviomagus
Al in de 1e eeuw voor Christus vestigden de Romeinen een militaire post op de Valkhof, de heuvel boven de Waal. Het Romeinse Noviomagus Batavorum groeide uit tot een van de grootste steden van de Nederlanden. Keizer Trajanus verleende Nijmegen omstreeks 105 na Christus de status van ‘municipium’, de eerste officieel erkende stad van de Nederlanden. Resten van het Romeinse fort, de stadsmuur en het grafveld zijn opgegraven en deels te zien in het Museum Het Valkhof.
Karel de Grote en het Valkhof
In de vroege Middeleeuwen was Nijmegen een keizerlijke residentie. Karel de Grote bouwde op het Valkhof een paleis waar hij meerdere keren verbleef. De Karolingische Valkhofkapel, in haar huidige Romaanse vorm uit de 11e–12e eeuw, is een van de oudste bewaard gebleven gebouwen van Nederland. Frederik Barbarossa liet het paleis in de 12e eeuw uitbreiden. Het Valkhof was daarmee eeuwenlang een van de belangrijkste politieke centra van het Heilige Roomse Rijk.
Verwoesting en wederopbouw (1944)
Op 22 februari 1944 werd de stad per vergissing gebombardeerd door Amerikaanse vliegtuigen; 800 mensen kwamen om en een groot deel van de binnenstad werd verwoest. De wederopbouw verliep snel maar liet ook verlies achter: veel historische gebouwen werden vervangen door wederopbouwarchitectuur.
Nijmegen vandaag
Nijmegen is een bruisende universiteitsstad met de Radboud Universiteit en het Radboudumc. De Vierdaagse van Nijmegen — de grootste wandelvierdaagse ter wereld met meer dan 40.000 deelnemers — maakt de stad elk jaar in juli tot een feest. Het Waalstrand, het Valkhof en de historische binnenstad met de Stevenskerk zijn de trekpleisters.
Cadeaus & souvenirs
Van een mok met de Stevenskerk tot een historische kaart van het Romeinse Noviomagus:
Of met het wapen van Nijmegen:
