Zeeland — Strijd met het water, rijke zeevaartgeschiedenis

Geschiedenis van Zeeland

Eilandenrijk en vroegste bewoning

Zeeland was in de vroege Middeleeuwen een laaggelegen deltagebied dat gedeeltelijk onder water stond en gedeeltelijk bestond uit veeneilanden en schorren. De bewoners leefden op de hogere gronden — de donken en de terpen — en streden voortdurend met het water. Grote stormvloeden in de 12e en 13e eeuw sloopten enorme stukken land weg en vormden de eilandenstructuur die we vandaag kennen. De beruchte Sint-Elizabethsvloed van 1421 vernielde ook grote delen van wat nu Zeeland is.

Zeeuwse handel en de VOC

In de Middeleeuwen waren de Zeeuwse steden, Middelburg, Vlissingen, Zierikzee en Goes, bloeiende handelssteden. Middelburg was na Amsterdam de rijkste Hanzestad van de Republiek. De Zeeuwse kooplieden handelden in wijn, zout, graan en vis. In 1602 was Middelburg een van de oprichtingssteden van de VOC — de Zeeuwse Kamer van de VOC was de tweede in belang na Amsterdam. De rijkdom van die tijd is nog zichtbaar in de prachtige gevels van de Middelburgse binnenstad.

Geuzen en de Tachtigjarige Oorlog

Zeeland speelde een cruciale rol in de vroege fase van de Tachtigjarige Oorlog. De Watergeuzen — zeestrijders die namens Willem van Oranje vochten — opereerden vanuit Zeeuwse havens. In 1572 veroverden de Geuzen Den Briel — het eerste vaste punt van de Opstand. Vlissingen en andere Zeeuwse steden waren cruciale steunpunten voor de Republiek in haar strijd tegen Spanje.

Watersnoodramp (1953)

In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 werd Zeeland — en delen van Zuid-Holland en Noord-Brabant — getroffen door een catastrofale stormvloed. Dijken braken door op tientallen plaatsen. Meer dan 1.800 mensen verdronken, 72.000 mensen werden geëvacueerd en 47.000 woningen werden beschadigd of verwoest. De ramp schokte Nederland diep en leidde tot een fundamentele herbezinning op de waterbeveiliging.

Deltawerken — het antwoord op de ramp

Als direct gevolg van de Watersnoodramp werd het Deltaplan opgesteld — een reeks stormvloedkeringen, dammen en sluizen die de Zeeuwse delta moesten afsluiten van de zee. De uitvoering — de Deltawerken — duurde van 1954 tot 1997 en wordt beschouwd als het grootste waterbouwkundige project in de geschiedenis van de mensheid. De Oosterscheldekering — de laatste en spectaculairste schakel in de Deltawerken — is aangelegd als een open kering die normaal open staat en alleen bij storm sluit, waardoor het unieke Oosterschelde-ecosysteem bewaard bleef.

Zeeland vandaag

Zeeland is de dunst bevolkte provincie van Nederland maar een van de meest geliefde toeristische bestemmingen. De stranden van Domburg, Cadzand en Renesse trekken elk zomer honderdduizenden bezoekers. De mosselen van Yerseke, de oesters van de Oosterschelde en de Zeeuwse bolussen zijn culinaire specialiteiten die ver buiten de provincie bekend zijn. En de Deltawerken — te bezoeken via het Watersnoodmuseum en het Deltapark Neeltje Jans — zijn een monument voor de Nederlandse ingenieurskunst.