Veere is een van de mooiste en best bewaarde historische stadjes van de provincie Zeeland, gelegen aan het Veerse Meer op het schiereiland Walcheren. Het kleine stadje met amper 1.500 inwoners heeft een indrukwekkend historisch erfgoed: een imposant stadhuis uit de vijftiende eeuw, een reusachtige gotische kerk, de middeleeuwse Campveerse Toren en een rij karakteristieke Schotse huizen aan de kade die herinneren aan een bijzonder verhaal van internationale handel en diplomatie. Veere was eeuwenlang de exclusieve stapelplaats voor Schotse wol in de Nederlanden en had daarmee een monopoliepositie in een van de belangrijkste handelsstromen van middeleeuws Europa.
De rijke geschiedenis van Veere blijkt uit de vele monumenten die het kleine stadje heeft. Weinigen kunnen zich voorstellen dat Veere ooit een van de rijkste steden van Zeeland was en dat er einde zeventiende eeuw binnen de stadswallen zo’n 750 huizen hebben gestaan, tegen nu amper 300. De armoede die volgde op het verlies van het stapelrecht heeft paradoxaal genoeg de stad gered: er was geen geld voor sloop en modernisering, waardoor het middeleeuwse stadsbeeld intact bleef.
Snelle feiten
| Provincie | Zeeland |
|---|---|
| Gemeente | Veere |
| Inwoners | ca. 1.600 (stad, 2024) |
| Stadsrechten | 1296 |
| Bekendste kenmerk | Schotse wol, stapelrecht, Schotse Huizen, Grote Kerk, Campveerse Toren, Veerse Meer |
Geschiedenis van Veere
Ontstaan als veerplaats
Veere begon in de dertiende eeuw als havenplaats en veerplaats, oorspronkelijk bekend als Kampvere of Ter Veere. Het stadje ontstond in de twaalfde of dertiende eeuw als vissersdorp en veerplaats en kreeg in 1296 stadsrechten. De ligging aan de Zandkreek, de waterweg die Walcheren verbond met de rest van Zeeland en de Noordzee, gaf het kleine dorp een goede handelspositie. In 1318 bevonden zich al Italiaanse bankiers, Lombarden, in Veere, wat er op wijst dat er al vroeg internationale handel werd gedreven.
Het huwelijk dat Veere groot maakte
De bloeiperiode van Veere begon met een huwelijk. Wolfert VI van Borselen huwde in 1444 de Schotse koningsdochter Mary Stuart, dochter van Jacobus I van Schotland. Die dynastieke verbintenis had grote economische gevolgen: de heren van Veere kregen via hun Schotse connecties een bevoorrechte positie in de handel met Schotland. Veere werd de doorvoerhaven voor Schotse wol in de Lage Landen. Mary Stuart stierf in 1465 en werd begraven in de Grote Kerk van Veere.
Het stapelcontract en de Schotse kolonie
In de zestiende eeuw deden soms wel vijftig tot zestig schepen per dag de stad aan. Maximiliaan van Bourgondië, Heer van Veere, bevestigde de goede betrekkingen met de Schotten in 1541 in een stapelcontract. Dit hield in dat alle goederen uit Schotland en bestemd voor de Nederlanden eerst naar Veere moesten worden gebracht en van daaruit pas verder mochten worden verhandeld.
In 1600 waren 300 van de 3.000 inwoners Schots. Zij bezaten in hun lord conservator, een door de Schotse koning benoemde bestuurder, een eigen notaris, ouderling, politieagent en rechter. De Schotten waren verder vrijgesteld van de accijnzen op bier en wijn en mochten van 1613 tot 1795 in een eigen herberg aan de Wijngaardstraat goedkoop drinken. Er was ook een Schotse presbyteriaanse kerk waar in het Engels werd gepreekt. De schepen brachten dakpannen, laken en wapens mee terug naar Schotland.
Neergang na het stapelrecht
Het einde van Veere als handelsstad kwam met de Bataafse Republiek. Bij decreet van het Uitvoerend Bewind van 10 oktober 1799 werd het stapelcontract vernietigd. Zonder het winstgevende monopolie op de Schotse wol liep de handel terug, de bevolking daalde en Veere verarmde. Die armoede heeft paradoxaal genoeg het middeleeuwse stadsbeeld intact gelaten: er was geen geld voor modernisering en sloop. De Franse vestingwerken overleefden om dezelfde reden.
De Grote Kerk als kazerne en ziekenhuis
De Grote Kerk van Veere had een bewogen geschiedenis na de Reformatie. Vanaf 1811 werd de kerk door soldaten van Napoleon gebruikt als militair hospitaal en later als bedelaarshuis en kazerne. Het gebouw draagt nog duidelijk de sporen van dat bewogen verleden. De kerk was bedoeld als een indrukwekkend kathedraalgebouw dat de rijkdom van Veere zou uitstralen, maar de neergang van de stad zorgde ervoor dat de toren nooit werd voltooid.
Veere vandaag
Veere is vandaag een van de populairste toeristische bestemmingen van Zeeland. Het Veerse Meer, aangelegd na de afsluiting van de Zandkreek in 1961, is een geliefd watersportgebied. De historische binnenstad met het stadhuis, de Schotse Huizen, de Grote Kerk en de Campveerse Toren trekt jaarlijks honderdduizenden bezoekers. Vanwege het handelsverleden met Schotland zijn Schotse invloeden in Veere nog altijd overal voelbaar.
Bezienswaardigheden in Veere
Het Stadhuis
Het Stadhuis van Veere werd gebouwd vanaf 1474, met een toren uit de late zestiende eeuw en een carillon van 48 klokken. Binnen bevindt zich de Vierschaar, waar tot 1811 recht werd gesproken door het stadsbestuur. Het stadhuis vormt samen met de Schotse Huizen het Museum Veere, waar topstukken als de vergulde beker van Maximiliaan te bewonderen zijn.
De Schotse Huizen
De zestiende-eeuwse Schotse Huizen aan de kade herinneren aan de tijd dat Veere de exclusieve stapelplaats was voor Schotse wol in Europa. De Schotten brachten Veere welvaart en veranderden het vissersplaatsje in een bruisende handelshaven. De twee huizen, Het Lammeken en De Struys, zijn prachtige voorbeelden van Vlaamse gotiek en herbergen een museum over de Schotse handelsgeschiedenis.
De Grote Kerk (Onze-Lieve-Vrouwekerk)
De imposante gotische kruisbasiliek, gebouwd tussen 1348 en 1512, was bedoeld als een kerk die de rijkdom van de handelsstad Veere zou uitstralen. De voltooiing van de toren bleef door de neergang van de stad uit. De kerk heeft een bewogen verleden als militair hospitaal en kazerne. Vandaag wordt ze gebruikt voor tentoonstellingen en evenementen en is te bezoeken via een interactieve tour.
De Campveerse Toren
In de oude haven bevindt zich de Campveerse Toren, het oudste hotel van Nederland. De toren dateert uit de vijftiende eeuw en werd gebouwd om de haven van Veere te verdedigen. Willem van Oranje overnachtte er. Vandaag is Auberge de Campveerse Toren een bijzondere horecabestemming direct aan het water.
De vestingwallen
Rondom het centrum van Veere staan nog eeuwenoude stadswallen. Een wandeling over de wallen geeft een mooi uitzicht over het Veerse Meer en de historische binnenstad. Onderweg staan informatieborden met fragmenten uit de rijke geschiedenis van de stad.
Molen De Koe
Aan de rand van Veere staat molen De Koe, een korenmolen uit 1909 die de opvolger is van een molen die er al sinds 1736 stond. De molen is een geliefd fotomotief en aanknopingspunt voor wandelingen door de polder rondom Veere.
Ontdek meer in de omgeving van Veere
- Provincie Zeeland
- Middelburg – hoofdstad van Zeeland op tien kilometer
- Vlissingen – zeehaven aan de Westerschelde
- Domburg – oudste badplaats van Nederland
- Zierikzee – historische havenstad op Schouwen-Duiveland
- Goes – marktstad van Zuid-Beveland
Veere cadeaus en souvenirs
Een historische kaart van de Schotse handelsstad Veere, een poster van de Schotse Huizen aan de kade of een mug met de Campveerse Toren. Bekijk onze gepersonaliseerde cadeaus voor Veere:
