Texel is het grootste en meest bezochte Waddeneiland van Nederland. Het eiland ligt voor de kust van Noord-Holland en is per veerboot vanuit Den Helder te bereiken. Op het eiland wisselen dorpen en natuurgebieden elkaar af, wat maakt dat Texel een divers eiland is. Zeven karakteristieke dorpen, uitgestrekte duinen, kilometers brede stranden, een rijke vogelwereld en een fascinerende maritieme geschiedenis maken Texel tot een van de meest geliefde bestemmingen van Nederland.
Texel heeft een eigen tempo en een eigen ritme. Het eiland is 22 kilometer lang en 9 kilometer breed en biedt een wereld die net een tikje anders is dan het vaste land. De wind van de Noordzee en de Waddenzee is overal voelbaar, de natuur is groot en imposant en de dorpen hebben een authenticiteit die in de drukkere delen van Nederland moeilijk te vinden is. Texel is ook een eiland van schapen: er leven op Texel evenveel schapen als mensen, een feit dat de agrarische traditie van het eiland treffend samenvat.
Snelle feiten
| Provincie | Noord-Holland |
|---|---|
| Inwoners | ca. 13.000 (2024) |
| Oppervlakte | ca. 22 km lang, 9 km breed |
| Hoofdplaats | Den Burg |
| Bekendste kenmerk | Waddenzee UNESCO, stranden, vuurtoren, zeehonden, schapen, maritieme geschiedenis |
| Bereikbaarheid | Veerboot vanuit Den Helder (20 minuten) |
Geschiedenis van Texel
Ontstaan van het eiland
De kern van het tegenwoordige eiland bestaat uit een glaciale stuwwal, ongeveer lopend van Den Hoorn tot Oosterend, waar al in prehistorische tijden bewoning was. Texel vormde oorspronkelijk nog een geheel met het vasteland van Noord-Holland. Vanaf de twaalfde eeuw brak de zee bij stormvloeden door de duingordel en gingen grote stukken veengebied verloren. Texel viel uiteen in meerdere kleine eilandjes. Pas in 1834 en 1835 werden de Eierlandse Duinen door een stuifzanddam met Texel verbonden en kwamen de huidige contouren van het eiland tot stand.
De rede van Texel
Vanaf de zeventiende eeuw vervulde de rede van Texel een cruciale rol in de Nederlandse scheepvaart. De rede, de beschutte ankerplaats voor de kust van Texel, was de verzamelplaats voor de grote VOC-vloten die uitvoeren naar Azië en voor de koopvaardijvloten die terugkeerden uit de Baltische staten. Honderden schepen lagen soms tegelijk voor anker op de rede van Texel te wachten op gunstige wind. Die rol als vertrekpunt voor de wereldhandel maakte Texel onlosmakelijk verbonden met de Nederlandse Gouden Eeuw. De zeeslagen bij Texel, waarbij de Nederlanders de Engelse en Franse vloten versloegen, zijn een van de glorieuzere bladzijden uit de Nederlandse maritieme geschiedenis.
Het Palmhoutwrak
Voor de kust van Texel liggen tientallen scheepswrakken, waarvan het Palmhoutwrak het meest spectaculaire is. Dit VOC-schip verging in de zeventiende eeuw voor de kust van Texel en bevatte een rijke lading aan kostbaarheden. De opgravingen van het wrak brachten onder andere een prachtige zijden jurk aan het licht, nu te bewonderen in het Rijksmuseum in Amsterdam. Het Palmhoutwrak illustreert de rol van Texel als schipbreukkerkhof en tegelijk als bewaarplaats van Gouden Eeuwse schatten.
De Georgische opstand (1945)
Een van de meest dramatische en minst bekende episodes uit de Tweede Wereldoorlog speelde zich af op Texel. Georgische soldaten, eerder als krijgsgevangenen door de Duitsers gerekruteerd voor de Wehrmacht, kwamen in de nacht van 5 op 6 april 1945 in opstand tegen hun Duitse officieren. Ze zagen de opstand als de laatste mogelijkheid zich te rehabiliteren nu de oorlog ten einde liep. De gevechten die volgden waren bloedig: Hitler eiste vanuit zijn Berlijnse bunker dat de muiterij genadeloos werd neergeslagen. Georgiërs, Duitsers en Texelse burgers betaalden een hoge prijs. Meer dan 1.000 mensen kwamen om het leven. De opstand eindigde pas op 20 mei 1945 toen het Canadese leger op Texel aankwam, ruim twee weken na het officiële einde van de oorlog in Nederland. Texel was daarmee het laatste strijdtoneel van de Tweede Wereldoorlog op Nederlandse bodem. Op het eiland worden de gevallen Georgiërs herdacht op een eigen begraafplaats.
UNESCO Waddenzee
De Waddenzee, waartegen Texel aan de oostzijde grenst, werd in 2009 opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Het waddengebied is een van de grootste en meest ongerepte intergetijdengebieden ter wereld, een uniek ecosysteem van wadplaten, geulen, zoutmoerassen en eilanden dat van levensbelang is voor miljoenen trekvogels en een grote verscheidenheid aan zeezoogdieren en vissen.
Texel vandaag
Texel trekt jaarlijks meer dan een miljoen bezoekers die komen voor de stranden, de natuur, de rust en het eilandkarakter. Het toerisme is naast de landbouw de belangrijkste economische pijler van het eiland. De zeven dorpen, de vuurtoren, Ecomare en de uitgestrekte natuurgebieden bieden een rijkdom aan belevenissen die bezoekers keer op keer terugbrengt naar het eiland.
De zeven dorpen van Texel
| Dorp | Karakter |
|---|---|
| Den Burg | Hoofdplaats van Texel met winkels, markt en het centrum van het eilandleven |
| Den Hoorn | Rustig dorp in het zuiden met een karakteristieke kerk en weidse polders |
| De Koog | Drukste badplaats van Texel direct aan de Noordzeekust |
| Oudeschild | Historische haven van Texel, vissersdorp en thuis van het Maritiem en Jutters Museum |
| Oosterend | Meest historische dorp van Texel met beschermd dorpsgezicht en smalle straatjes |
| De Cocksdorp | Noordelijkste dorp bij de vuurtoren en de Eierlandse Duinen |
| Den Waal | Rustig polderdorp in het hart van het eiland |
Bezienswaardigheden op Texel
De vuurtoren
De vuurtoren van Texel, gebouwd in 1864, is een indrukwekkend symbool van het eiland. Beklim de 153 treden van de toren en word beloond met een adembenemend panoramisch uitzicht over het eiland, de Noordzee en het omliggende landschap. De vuurtoren staat in het noorden van het eiland bij De Cocksdorp en is een van de meest gefotografeerde plekken van Texel.
Ecomare
Ecomare is het centrum voor natuur en milieu van Texel en combineert een zeehondenopvang, een natuurmuseum en een zeeaquarium. Gewonde en zieke zeehonden worden hier verzorgd en uitgezet. Ecomare geeft ook een uitstekend beeld van het unieke ecosysteem van de Waddenzee en de Noordzee.
Maritiem en Juttersmuseum
In de historische haven van Oudeschild vertelt het Maritiem en Juttersmuseum het verhaal van de rijke maritieme geschiedenis van Texel. De juttercultuur, het verzamelen van goederen die door de zee worden aangespoeld, is een typisch Texelse traditie die in dit museum uitgebreid aan bod komt.
De stranden
Texel heeft meer dan twintig kilometer strand aan de Noordzeezijde, van het drukke strandgebied bij De Koog tot de eenzame stranden in het noorden bij de Eierlandse Duinen. De stranden van Texel behoren tot de mooiste en breedste van Nederland.
De Slufter
De Slufter is een uniek natuurgebied in de duinen van Texel waar zout water de duinen binnenstroomt via een opening in de duinenrij. Het resulteert in een bijzonder landschap van zilte graslanden en bloeiende zeelavendel dat in de zomer paars kleurt. De Slufter is een van de meest bijzondere en meest gefotografeerde landschappen van Texel.
Ontdek meer in Noord-Holland en de regio
- Provincie Noord-Holland
- Amsterdam – de hoofdstad op het vaste land
- Hoorn – VOC-stad aan het IJsselmeer
- Enkhuizen – Zuiderzeemuseum en historische haven
- Alkmaar – kaasmarkt op het vaste land
- Den Helder – vertrekpunt voor de veerboot naar Texel
