Slochteren is een dorp in de provincie Groningen dat zijn naam heeft gegeven aan een van de grootste ontdekkingen in de Nederlandse economische geschiedenis. In 1959 ontdekte de Nederlandse Aardolie Maatschappij vlak onder het dorp het Slochterenveld, het grootste aardgasreservoir van Europa en een van de grootste ter wereld. Die ontdekking veranderde Nederland voorgoed en maakte de Nederlandse staat in de decennia daarna tientallen miljarden rijker.
Maar Slochteren is meer dan zijn aardgasverhaal. Het dorp heeft een prachtig historisch landgoed, Fraeylemaborg, een van de mooiste borgen van Groningen. Het dorp zelf heeft het rustige karakter van een Gronings plattelandsdorp met een open landschap, wierden en de karakteristieke Groningse boerderijen die het landschap bepalen.
Snelle feiten
| Provincie | Groningen |
|---|---|
| Gemeente | Midden-Groningen |
| Inwoners | ca. 15.000 (gemeente, 2024) |
| Bekendste kenmerk | Slochterenveld aardgas, Fraeylemaborg, aardbevingen, Gronings landschap |
Geschiedenis van Slochteren
Middeleeuws dorp op de Hondsrug
Slochteren is een oud dorp dat zijn oorsprong heeft in de vroege Middeleeuwen. Het dorp ligt op de Hondsrug, de zandrug die van Groningen naar het zuiden loopt en al duizenden jaren bewoond is vanwege de hogere ligging boven het natte kleilandschap. De eerste bewoners bouwden hun boerderijen en dorpen op de hogere gronden en leefden van de landbouw op de vruchtbare gronden van de Groningse klei en het veen.
De Fraeylemaborg
De Fraeylemaborg is het meest imposante monument van Slochteren en een van de mooiste en best bewaarde borgen van de provincie Groningen. Een borg is een Gronings kasteel of adellijk huis dat door de eeuwen heen als zetel van de lokale adellijke families diende. De Fraeylemaborg dateert in zijn huidige vorm grotendeels uit de zeventiende en achttiende eeuw en is omgeven door een prachtig Engelse landschapspark met vijvers, lanen en een orangerie. Het huis is nu een museum en is opengesteld voor publiek.
De ontdekking van het Slochterenveld
Op 22 juli 1959 boorde de Nederlandse Aardolie Maatschappij op een locatie vlak bij Slochteren en trof een enorme aardgasreservoir aan. Het Slochterenveld bleek het grootste aardgasreservoir van Europa te zijn, met een inhoud van meer dan 2.800 miljard kubieke meter aardgas. De ontdekking was de basis voor de Nederlandse aardgasbaten die in de decennia daarna honderden miljarden euro’s in de staatskas brachten en de Nederlandse verzorgingsstaat grotendeels financierden. Het begrip Dutch Disease, de economische term voor de negatieve bijeffecten van een grote grondstoffenvondst op de rest van de economie, is mede gebaseerd op de Nederlandse ervaringen met het Slochterenveld.
Aardbevingen en schade
De winning van aardgas uit het Slochterenveld veroorzaakte bodemdaling en aardbevingen in de regio. De zwaarste beving, bij Huizinge in 2012 met een magnitude van 3,6, maakte duidelijk hoe ernstig de situatie was. Duizenden woningen in de omgeving van Slochteren raakten beschadigd. De gaswinning werd na jarenlange politieke strijd uiteindelijk afgebouwd en in 2023 vrijwel volledig stopgezet. Slochteren en de omliggende dorpen staan sindsdien in het teken van woningversterking, schadeherstel en economische revitalisering.
Slochteren is een dorp in herstel. De aardbevingsproblematiek domineert het dagelijkse leven en de politiek van de regio. Tegelijk koestert het dorp zijn erfgoed: de Fraeylemaborg is een populaire toeristische bestemming die jaarlijks tienduizenden bezoekers trekt. Het verhaal van het aardgas, de welvaart en de aardbevingen maakt Slochteren tot een plek waar de grote thema’s van de Nederlandse economische en sociale geschiedenis tastbaar worden.
Bezienswaardigheden in Slochteren
Fraeylemaborg
De Fraeylemaborg is een van de mooiste borgen van Groningen. Het museum in het hoofdgebouw vertelt de geschiedenis van de adellijke families die er woonden. Het omringende park met zijn vijvers en lanen is vrij toegankelijk en ideaal voor een wandeling.
Gasdorpen wandelroute
Rondom Slochteren zijn wandelroutes uitgezet die het verhaal vertellen van de aardgasontdekking en de gevolgen voor de regio. Bij boortorens en informatiepanelen in het landschap wordt het verhaal van het Slochterenveld uitgelegd.
Ontdek meer in de omgeving van Slochteren
- Provincie Groningen
- Groningen – de Martinitoren en studentenstad
- Appingedam – de hangende keukens
- Delfzijl – zeehaven aan de Eems
- Veendam – veenkoloniale stad met scheepvaartgeschiedenis
Cadeaus en souvenirs
Een historische kaart van de Groningse borgenstreek, een poster van de Fraeylemaborg of een mug met het verhaal van het grootste aardgasveld van Europa: