De Rijn is de belangrijkste rivier van West-Europa en heeft door de eeuwen heen een bepalende rol gespeeld in de Nederlandse geschiedenis. De rivier ontspringt in de Zwitserse Alpen en stroomt via Duitsland Nederland binnen bij Lobith, waar hij zich splitst in de Waal, de Lek en de IJssel. Het Rijndal was al in de Romeinse tijd een grens en een verbinding — de Limes, de noordgrens van het Romeinse Rijk, liep langs de Rijn.
Langs de Rijn en zijn zijtakken liggen sommige van de mooiste en meest historische steden van Nederland. Van Leiden en Utrecht in het westen tot Arnhem en Nijmegen in het oosten — de Rijn heeft al deze steden gevormd, gevoed en soms ook bedreigd.
Steden langs de Rijn
| Stad | Provincie | Verbinding met de Rijn |
|---|---|---|
| Leiden | Zuid-Holland | Gelegen aan de Oude Rijn; Romeins Lugdunum Batavorum |
| Utrecht | Utrecht | Ontstaan als Romeins fort aan de Rijn (Castellum Traiectum) |
| Woerden | Utrecht | Castellum Laurum aan de Oude Rijn |
| Arnhem | Gelderland | Gelegen aan de Neder-Rijn; Slag om Arnhem 1944 |
| Nijmegen | Gelderland | Oudste stad van Nederland; Romeins Noviomagus aan de Waal (Rijntak) |
Geschiedenis van de Rijn in Nederland
De Rijn was al voor de Romeinen een belangrijke handelsroute. Toen de Romeinen omstreeks 47 na Christus de Rijn als noordgrens van hun rijk kozen, bouwden zij een keten van forten langs de rivier — van Katwijk aan de Noordzee tot aan de Rijn bij Arnhem en verder. Deze militaire grens, de Limes Germanicus, is in 2021 opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst.
Na de Middeleeuwen groeide de Rijn uit tot een van de drukste handelsroutes van Europa. Wijn uit de Elzas en het Rijnland, hout uit de Duitse bossen en graan uit het oosten werden via de Rijn naar de Hollandse steden verscheept. De tol die op de Rijn werd geheven maakte steden als Utrecht en Dordrecht schatrijk.
Vandaag is de Rijn nog altijd een van de drukste scheepvaartroutes van de wereld. Tienduizenden schepen per jaar varen van de Rotterdamse haven via de Rijn naar het Europese achterland.
Cadeaus
Een historische kaart van de Rijn in Nederland of een poster van de Limes-linie langs de rivier: