Wageningen is een stad met twee gezichten die elkaar versterken. Het eerste gezicht is historisch: op 5 mei 1945 capituleerden de Duitse strijdkrachten in Nederland in Hotel De Wereld in Wageningen — een moment dat het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland markeerde. Sindsdien is Wageningen de stad van de bevrijding, de plek waar elk jaar op 5 mei de nationale herdenking en viering samenkomen.
Het tweede gezicht is wetenschappelijk: Wageningen is de thuisbasis van Wageningen University & Research (WUR) — consistent gerangschikt als de beste universiteit ter wereld op het gebied van landbouw- en voedingswetenschappen. De universiteit geeft de stad haar karakter: internationaal, jong, idealistisch en gericht op de grote vragen van voedsel, duurzaamheid en klimaat. In een stad van 40.000 inwoners studeren meer dan 14.000 studenten — Wageningen is een echte universiteitstad.
Snelle feiten
| Provincie | Gelderland |
|---|---|
| Inwoners | ca. 40.000 (2024) |
| Stadsrechten | 1263 |
| Bekendste kenmerk | Capitulatie 1945, Wageningen University, Food Valley, Rijn, Gelderse Vallei |
| Ligging | Aan de Rijn (Neder-Rijn), aan de voet van de Veluwe |
Geschiedenis van Wageningen
Middeleeuwse marktstad aan de Rijn
Wageningen ontving in 1263 stadsrechten van de graven van Gelre. De stad lag op een gunstige plek aan de Neder-Rijn — de rivier die van Duitsland via Arnhem en Wageningen naar de zee stroomde — en profiteerde van de rivierhandel die het hart vormde van de Gelderse economie. In de Middeleeuwen was Wageningen een bescheiden maar functionerende marktstad, in de schaduw van de grotere Gelderse steden Zutphen, Arnhem en Nijmegen. De stad had nooit de commerciële grandeur van de Hanzesteden langs de IJssel, maar haar ligging aan de Rijn en aan de voet van de Veluwe gaf haar een eigen karakter: een agrarische marktstad met een sterke band met het omringende land van de Gelderse Vallei en de vruchtbare rivierkleigronden van de Betuwe.
De landbouwhogeschool
De beslissing die de toekomst van Wageningen bepaalde, viel in 1876: de rijksoverheid besloot in Wageningen een Rijkslandbouwschool te vestigen. Die keuze was niet toevallig — de stad lag centraal in een agrarisch gebied, met de Veluwe, de Gelderse Vallei en de Betuwe als proeftuin voor landbouwonderzoek. De school groeide uit tot een hogeschool en vervolgens, in 1918, tot een volwaardige universiteit.
Die universiteit — vandaag bekend als Wageningen University & Research (WUR) — is uitgegroeid tot een wereldinstituut. Onderzoekers uit meer dan honderd landen werken hier aan oplossingen voor voedselzekerheid, klimaatadaptatie, duurzame landbouw en voedingsveiligheid. De tijdschriften Nature en Science publiceren regelmatig Wagenings onderzoek. In de mondiale rankings staat WUR jaar na jaar bovenaan als beste universiteit voor life sciences en landbouw.
De capitulatie van 1945
Op 5 mei 1945 — de dag waarop Nederland het einde van de bezetting viert — vond in Wageningen een historisch moment plaats dat zijn weerga niet kende. In Hotel De Wereld aan de Wageningse Markt tekende de Duitse generaal Johannes Blaskowitz de capitulatieverklaring voor de in Nederland gelegerde Duitse strijdkrachten. Tegenover hem zat de Canadese generaal Charles Foulkes, die namens de geallieerden het woord voerde. Naast hem stond Prins Bernhard, die als vertegenwoordiger van de Nederlandse strijdkrachten aanwezig was.
Dat moment — het einde van vijf jaar bezetting, honger en terreur — is in Wageningen vereeuwigd. Hotel De Wereld staat er nog altijd, aan de Markt in het centrum van de stad. Elk jaar op 5 mei vinden in Wageningen de nationale bevrijdingsfeesten plaats, met de Bevrijdingsvlammenroute die de vlam vanuit de nationale herdenking naar de stad brengt en het grootschalige bevrijdingsfestival dat tienduizenden bezoekers trekt.
Food Valley
Rondom Wageningen heeft zich in de 21e eeuw een uniek innovatiecluster ontwikkeld: Food Valley. Bedrijven als FrieslandCampina, Nutricia, Unilever Research en honderden startups op het gebied van voedsel en biotechnologie hebben zich gevestigd in de regio rondom de universiteit. Food Valley is het Silicon Valley van de voedselindustrie — een concentratie van kennis, kapitaal en ondernemerschap die nergens anders in de wereld zijn directe equivalent heeft.
Bezienswaardigheden in Wageningen
Hotel De Wereld en de Wageningse Markt
Het historische hart van de stad is de Markt met Hotel De Wereld — het gebouw waar de capitulatie werd getekend en dat sindsdien een nationaal monument is. De Markt zelf is omzoomd door historische gevels en vormt het centrum van het stadsleven. Elk jaar op 5 mei is de Markt het middelpunt van de nationale bevrijdingsviering.
Wageningen University Campus
De campus van Wageningen University & Research is zelf een bezienswaardigheid: een groot, groen terrein met moderne onderzoeksgebouwen, kassen, proefvelden en het Arboretum — een botanische tuin met meer dan 1.500 boomsoorten. De campus is vrij toegankelijk en biedt een fascinerende blik in de wereld van de wetenschappelijke landbouw.
De Wageningse Berg en de Veluwerand
Wageningen ligt aan de voet van de Veluwe, en de Wageningse Berg — de stuwwal die de stad aan het noorden begrenst — biedt panoramisch uitzicht over de Rijn en de Betuwe. Het bosgebied op de berg is een geliefd wandelgebied voor Wageningers en bezoekers. De combinatie van rivier, stad en stuwwal maakt het landschap rondom Wageningen tot een van de mooiste van Gelderland.
De Rijn en de uiterwaarden
De Neder-Rijn stroomt direct langs Wageningen, en de uiterwaarden — de brede stroken land tussen de dijk en de rivier — zijn een natuurgebied vol weidevogels, grazende koeien en rivierstranden. In de zomer trekken de Wageningse Eng en de oever van de Rijn picknickende studenten en wandelaars. Het rivierlandschap herinnert aan de oude band van Wageningen met het water.
Ontdek meer in Gelderland
Wageningen ligt centraal in Gelderland, aan de Rijn tussen Arnhem en Tiel. Op korte afstand liggen de Hanzestad Zutphen, de Veluwestad Harderwijk en de Achterhoekse hoofdstad Doetinchem.
Terug naar het overzicht: Gelderland — Veluwe, kastelen & oudste stad van Nederland